Kort antwoord: waarschijnlijk niet. En dat is geen geruststelling maar een opluchting die u moet kunnen onderbouwen, want er wordt u ondertussen veel verkocht op basis van het tegenovergestelde.
Wat NIS2 is, in twee alinea’s
NIS2 is een Europese richtlijn over de beveiliging van netwerk- en informatiesystemen. Ze verplicht organisaties in een aantal aangewezen sectoren om beveiligingsmaatregelen te nemen, incidenten te melden en het bestuur verantwoordelijk te maken.
Het belangrijkste voor u: de richtlijn richt zich op middelgrote en grote organisaties in kritieke sectoren. Dat is een dubbele voorwaarde. U moet in zo’n sector zitten en boven een bepaalde bedrijfsgrootte uitkomen. Valt u onder een van de twee maar niet onder de andere, dan geldt de verplichting in principe niet voor u.
De scopetest in drie vragen
Zit u in een aangewezen sector?
De richtlijn somt sectoren op die als essentieel of belangrijk gelden: energie, transport, bankwezen, drinkwater en afvalwater, digitale infrastructuur, overheid, ruimtevaart, gezondheidszorg. Daarnaast een tweede groep met onder meer post- en koeriersdiensten, afvalbeheer, de chemische en voedingssector, delen van de maakindustrie en aanbieders van digitale diensten.
Zit u in geen van die lijsten, dan stopt de test hier. Een advocatenkantoor, een boekhoudkantoor, een aannemer, een groothandel in bouwmaterialen, een tandartspraktijk: die staan er in de regel niet in.
Bent u groot genoeg?
Voor de meeste sectoren geldt een ondergrens die neerkomt op middelgrote bedrijven, grofweg vanaf vijftig medewerkers of tien miljoen euro omzet en balanstotaal. Zit u daaronder, dan valt u er in de regel niet onder, ook niet als u in een aangewezen sector zit.
Er zijn uitzonderingen waarbij grootte niet meetelt, bijvoorbeeld voor sommige aanbieders van digitale infrastructuur. Daarom staat hier “in de regel” en niet “altijd”.
Bent u aangewezen door de overheid?
Een bevoegde autoriteit kan een organisatie ook individueel aanwijzen, ongeacht grootte, als ze een sleutelrol vervult of als uitval maatschappelijke gevolgen heeft. Dat gebeurt niet stilzwijgend: u wordt daarover aangeschreven.
Als het antwoord nee is, verandert er dan niets?
Toch wel. Alleen komt het niet van de wetgever maar van uw klanten.
Organisaties die er wel onder vallen, moeten hun leveranciersketen op orde hebben. Dat vertalen ze naar contractclausules en vragenlijsten die ze naar u sturen. U krijgt dus geen wettelijke plicht, maar wel een commerciele eis, en die kan sneller bindend worden dan een wet, want ze staat in een contract dat u zelf tekent.
Dat is het onderwerp van ons artikel over de vragenlijst van uw grootste klant, en in de praktijk is dat voor een kmo van tien tot zestig medewerkers de eerste echte aanleiding om iets te doen.
Waar u op moet letten in wat u leest
Wie u vertelt dat u onder NIS2 valt zonder uw sector en uw grootte te vragen, weet dat niet. De scopetest duurt tien minuten en vereist twee gegevens. Wie die niet vraagt, gokt.
Boetebedragen in een verkooppraatje zeggen weinig. Belgie heeft de richtlijn omgezet, maar de handhavingspraktijk moet zich nog uitkristalliseren. Bedragen die uit hun context worden geciteerd, zijn bedoeld om te schrikken, niet om te informeren.
Er bestaat geen NIS2-certificaat dat u kunt kopen. Wat wel bestaat is CyberFundamentals, het Belgische raamwerk van het Centrum voor Cybersecurity Belgie, waarmee u kunt aantonen welke maatregelen u genomen hebt. Dat is iets anders dan een wettelijk keurmerk.
Wat dan wel zinvol is
Of u nu onder de richtlijn valt of niet, de maatregelen die erachter zitten zijn niet exotisch. Ze komen neer op: weten wie er binnen kan, zien wanneer er iets misgaat, kunnen herstellen, en kunnen aantonen dat het zo is.
Wie daaraan begint, doet er goed aan het meteen in een raamwerk te gieten in plaats van in losse maatregelen. CyberFundamentals heeft vier niveaus. Voor een kmo van tien tot zestig medewerkers is het laagste of het tweede meestal het realistische vertrekpunt, en dat is precies het niveau waarop de meeste klantvragenlijsten beantwoord raken.
De scopetest laten doen
Wij doen die test gratis en zonder verplichting, omdat het antwoord vaak nee is en we dat liever meteen zeggen dan er een traject omheen bouwen. U hebt er twee dingen voor nodig: uw hoofdactiviteit, en uw personeelsaantal en omzet.
Blijkt dat u er niet onder valt, dan hoort u dat met de onderbouwing erbij, zodat u het aan een klant kunt laten zien. Blijkt van wel, dan bespreken we wat er dan werkelijk van u verwacht wordt.
Wilt u weten hoe uw beveiliging er vandaag voor staat, los van welke regelgeving dan ook: een doorlichting is een halve dag, kost 650 euro en levert een rapport op met de drie dingen die het eerst moeten. Dat bedrag wordt verrekend als u daarna met ons verder gaat.
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Of uw organisatie onder NIS2 valt, hangt af van uw sector, uw grootte en mogelijke aanwijzing door de bevoegde autoriteit. Laat dat vaststellen voor u er conclusies aan verbindt.